Informacje o autorach strony
Ustaw jako stronę startową Napisz do nas Dodaj stronę do ulubionych
 

 

Karol Scheibler

Fabryka wyrobów bawełnianych

W 1855r. Karol Scheibler wybudował na otrzymanym placu przy Wodnym Rynku dom mieszkalny i przędzalnię bawełny, z maszyną parową o mocy 40 KM. Następne lata to okres rozwoju i rozbudowy przedsiębiorstwa. Obok istniejących już budynków dobudowano dodatkowo tkalnię, bielnik, osmalarnię a ponadto rozbudowano przędzalnię. W 1967r. kompleks ten został administrowany przez ŁZPB im. Obrońców Pokoju i zachował się w dobrym stanie do dnia dzisiejszego.
Kolejne inwestycje Scheiblera objęły tereny nad Jasienią (Księży Młyn). Na nabytych przez przemysłowca w końcu lat 60. XIX w. obszarach wyrósł największy w Łodzi budynek przędzalni bawełny (1873, odbudowany po pożarze w 1877). Także i tu powstało osiedle robotników firmy, a co więcej szpital fabryczny, szkoła, sklepy firmowe, zakładowa straż pożarna oraz inne obiekty tworzące zwartą dzielnicę mieszkalno- przemysłową na Księżym Młynie.
W 1880r. zatwierdzony został statut pierwszej w Łodzi spółki akcyjnej - Towarzystwa Akcyjnego Wyrobów Bawełnianych K. Scheiblera w Łodzi.
W 1889r. powstała Nowa Tkalnia przy ul. Widzewskiej 187 <dziś: ul. Kilińskiego> wyposażona w blisko 2 tyś. krosien i maszynę parową o mocy 1200 KM.
Na skutek poniesionych w czasie I wojny światowej strat w 1919r. nastąpiło połączenie dwóch przedsiębiorstw: K. Scheiblera i L. Grohmana. Zjednoczone firmy otrzymały nazwę Zjednoczonych Zakładów Włókienniczych K. Scheiblera i L. Grohmana. Miało to na celu przyspieszenie odbudowy obu zakładów.

Rezydencje fabrykanta

Obok przędzalni na Wodnym Rynku stanął w 1856 roku parterowy, skromny, murowany dom mieszkalny, wozownia i budynki gospodarcze. W roku 1865, według projektu Karola Mertschinga, dobudowano piętro, a całość zyskała charakter willi podmiejskiej - pierwszej wówczas w Łodzi. Kolejna przebudowa nadająca już budynkowi pałacowa postać, do dziś zachowaną, miała miejsce w latach 1884-1887. Rozbudowa ta pociągnęła za sobą zmianę wystroju wnętrz.
Wyposażenie ich pochodzi z lat 1885-1887 i zamawiane było w różnych ośrodkach i firmach w Berlinie, Wrocławiu, Dreźnie, Paryżu, co wówczas w Łodzi często praktykowano. Kolejna przebudowa, tym razem wg projektu architekta warszawskiego Edwarda Lilpopa, nawiązywała w wyglądzie zewnętrznym do poprzed­niej, z lat sześćdziesiątych, i dała w efekcie słabo zróżnicowaną bryłę budynku, o fasadach zdobionych fryzem, hermami i medalionami, wykonanymi z ceramicznych elementów odlewanych i przytwierdzonych do ściany budynku, nadając mu modny, neorenesansowy charakter. W zderzeniu z prostą formą bryły, zaskakują przeładowane dekoracją pompierskie wielostylowe wnętrza. Ściany obito tkaninami naśladującymi gobeliny, wyłożono boazeriami, płytkami ceramicznymi i lustrami, wyposażono w bogato zdo­bione piece i kominki. Interesujące są alegoryczne malowidła plafonowe, a także mozaika nad kominkiem, wykonana w weneckim warsztacie A. Salviattiego.
Pałac miał charakter przede wszystkim mieszkalny, chociaż posiadał również sale reprezentacyjne: na parterze salę lustrzaną - koncertową oraz palarnię w stylu mauretańskim, a także jadalnię z pokojem kredensowym, gabinet pana, który pełnił rolę sypialni i pokój w stylu rokokowym z piecem w kolorze indygo. Na piętrze zaś znajdowały się pokoje mieszkalne. Podczas ostatniej przebudowy bramie łączącej pałac z budynkiem fabryki nadano bogatą reprezentacyjną formę. Za domem rozciągał się park, założony na lesistym terenie, pełen gipsowych l porcelanowych figurek. Znajdowała się w nim grota i wodotrysk, alejki zaś ozdabiały drzewka pomarańczowe, ustawione w kubłach, zgodnie z ówczesną modą.
Pałac wraz z ogrodem, połączony z fabryką i stojącymi naprzeciw koszarowymi domami robotniczymi, stanowi charakterystyczny zespół rezydencjonalno - fabryczny, jako świadomie skomponowana całość.

Około 1880 roku Karol Scheibler dla swojej rodziny odkupił od łódzkiego farbiarza Leonarda Fessiera, najele­gantszy klasycystyczny dom mieszkalny w Łodzi. Ważną rolę odgrywało usytuowanie domu. Zamykał on od strony zachodniej całą posiadłość Scheiblerów, jak również był wizytówką od strony głównego traktu miasta. Dom często zmieniał potencjalnych właścicieli aby ostatecznie stać się własnością prywatną spadkobierców Scheiblera. Po śmierci K. Scheiblera dom został w roku 1891 przebudowany, według projektu Hilarego Majewskiego. Powiększono go o dwie osie, nadając mu formę neorenesansowego pałacyku. Obecną eklektyczną formę nadały mu dwie kolejne przebudowy w latach 1894 i 1897. Przebudowa z roku 1894, według projek­tu Franciszka Chełmińskiego, powiększyła go w kierunku południowym o trzy osie. W narożniku wzniesiono wieżę zwieńczoną hełmem w kształcie ostrosłupa, pokrytego łuską z blachy cynkowej. Hełm zwieńczono masztem z chorą­giewką i datą 1894. Kolejna rozbudowa nastąpiła w roku 1897. Pałac powiększono od strony północnej o parterową dobudówkę, mieszczącą salon od ulicy, a ogród zimowy od podwórza.
Wnętrza były bogato dekorowane, sztukatorskie sufity pokryte były polichromią. Główna klatka schodowa z drewnianymi schodami i tralkową balustradą ozdobiona była witrażami, zachowanymi fragmentarycznie. Wnętrza zostały prawie zupełnie zniszczone, w niektórych pokojach zachowały się częściowo sztukaterie oraz piece i kominki.

 


w oparciu o: M.Jaskulski - "Stare fabryki Łodzi"
M.Laurentowicz- Granas - "Pałace Ziemii Obiecanej"

 

Copyright © by Łukasz Krawczyk 2000-2007. Wszelkie prawa zastrzezone.